spot_img
17.6 C
New York
Chủ Nhật, Tháng Chín 25, 2022
spot_img
spot_img

Ôn thi vào 10 môn Văn: ÁNH TRĂNG – NGUYỄN DUY – Trường THCS Đào Duy Từ Hà Nội

Thứ Sáu, 29 Tháng Mười Một 2019 21 : 00 87823 lượt xem

Chuyên đề 11: ÁNH TRĂNG

Nguyễn Duy

I. Tìm hiểu chung:

1. Tác giả:

– Nguyễn Duy sinh năm 1948, tên khai sinh là Nguyễn Duy Nhuệ, quê ở thành phố Thanh Hóa .
– 1966, ông gia nhập quân đội, vào binh chủng tin tức, tham gia chiến đấu ở nhiều mặt trận .
– Sau năm 1975, ông chuyển về làm báo Văn nghệ giải phóng. Từ năm 1977, Nguyễn Duy là đại diện thay mặt thường trú báo Văn nghệ tại Thành phố Hồ Chí Minh .
– Nguyễn Duy thuộc thế hệ những nhà thơ quân đội trưởng thành trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc bản địa và trở thành một trong những khuôn mặt tiêu biểu vượt trội .
– Thơ ông thân thiện với văn hóa truyền thống dân gian, nhưng thâm thúy mà rất đỗi tài hoa, đi sâu vào cái nghĩa, cái tình muôn đời của con người Nước Ta .
“ Thơ Nguyễn Duy sâu lắng, thắm thiết cái hồn cái vía của ca dao, dân ca Nước Ta. Những bài thơ của ông không cố gắng nỗ lực tìm kiếm những hình thức mới mà đi sâu vào cái nghĩa cái tình muôn đời của con người Nước Ta. Ngôn ngữ thơ Nguyễn Duy cũng không bóng bẩy mà thân thiện, dân dã, nhiều lúc hơi “ bụi ”, tương thích với ngôn từ thường nhật ”. ( Theo “ Văn lớp 9 không khó như bạn nghĩ ” ) .
– Năm 2007, ông được Tặng Kèm Trao Giải Nhà nước về văn học nghệ thuật và thẩm mỹ .

– Tác phẩm tiêu biểu: Cát trắng (1973), Mẹ và em ( 1987), Đường xa (1990), Về (1994)…

2. Tác phẩm:

a. Hoàn cảnh sáng tác:

– Nguyễn Duy viết bài thơ “ Ánh trăng ” vào năm 1978, tại thành phố Hồ Chí Minh – nơi đô thị của đời sống tiện lợi tân tiến, nơi những người từ trận đánh trở lại đã để lại sau sống lưng đại chiến gian nan mà nghĩa tình .
– In trong tập thơ “ Ánh trăng ” của Nguyễn Duy – tập thơ đạt giải A của Hội nhà Văn Việt Nam năm 1984 .

b. Bố cục: 3phần:

– Hai khổ đầu : Vầng trăng trong quá khứ .
– Hai khổ tiếp : Vầng trăng trong hiện tại .
– Hai khổ cuối : Cảm xúc và suy ngẫm của tác giả trước vầng trăng .

c. Mạch cảm xúc:

Bài thơ là câu truyện nhỏ được kể theo trình tự thời hạn từ quá khứ đến hiện tại gắn với những mốc sự kiện trong cuộc sống con người. Theo dòng tự sự ấy mạch xúc cảm đi từ quá khứ đến hiện tại và lắng kết trong cái “ giật mình ” cuối bài thơ .

c. Chủ đề:

Thông qua hình tượng nghệ thuật và thẩm mỹ “ Ánh trăng ” và cảm hứng của nhà thơ, bài thơ đã miêu tả những suy ngẫm thâm thúy về thái độ của con người so với quá khứ gian lao, tình nghĩa .

II – Đọc – hiểu văn bản:

1. Vầng trăng trong quá khứ:

– Hồi nhỏ sống :
+ với đồng .
+ với sông .
+ với bể .
-> Điệp từ “ với ” được lặp lại ba lần càng tô đậm thêm sự gắn bó chan hòa của con người với vạn vật thiên nhiên, với những tươi đẹp của tuổi thơ .
– “ Hồi cuộc chiến tranh ở rừng ” – những năm tháng khó khăn, ác liệt thời cuộc chiến tranh, “ vầng trăng thành tri kỉ ” -> Nghệ thuật nhân hóa -> trăng là người bạn thân thiện, tri âm tri kỉ, là chiến sỹ cùng san sẻ những vui buồn trong chiến trận với người lính – nhà thơ -> Hành quân giữa đêm, trên những nẻo đường chông gai ra mặt trận, những phiên gác giữa rừng khuya lạnh lẽo, những tối nằm yên giấc dưới màn trời đen đặc, người lính đều có vầng trăng bên cạnh. Trăng ở bên, bầu bạn, cùng cảm nhận cái giá buốt nơi “ Rừng hoang sương muối ” ( Đồng chí ), cùng trải qua bao khó khăn của đời sống chiến đấu, cùng chia ngọt sẻ bùi, đồng cam cộng khổ ; cùng hân hoan trong niềm vui thắng trận, cung xao xuyến, bồn chồn, khắc khoải mỗi khi người lính nhớ nhà, nhớ quê …
– “ Trần trụi với vạn vật thiên nhiên / hồn nhiên như cây cối ” -> Vầng trăng trong quá khứ mới đẹp làm thế nào !
-> phép liên tưởng đầy tính thẩm mỹ và nghệ thuật “ trần trụi với vạn vật thiên nhiên ”, so sánh độc lạ “ hồn thiên như cây cối ” -> cho ta thấy rõ hơn vẻ đẹp bình dị, mộc mạc, trong sáng, rất đỗi vô tư, hồn nhiên của vầng trăng. Đó cũng chính là hình ảnh con người lúc bấy giờ : vô tư, hồn nhiên, trong sáng .
– “ không … quên … vầng trăng tình nghĩa ” -> biểu lộ tình cảm thắm thiết với vầng trăng .
=> Vầng trăng đã gắn bó thân thương với con người từ lúc nhỏ đến lúc trưởng thành, cả trong niềm hạnh phúc và gian lao .
=> Trăng là vẻ đẹp của quốc gia bình dị, hiền hậu ; của vạn vật thiên nhiên vĩnh hằng, tươi mát, thơ mộng .
=> Vầng trăng không những trở thành người bạn tri kỉ, mà đã trở thành “ vầng trăng tình nghĩa ” hình tượng cho quá khứ nghĩa tình .

2. Vầng trăng trong hiện tại:

– Hoàn cảnh sống :
+ Đất nước tự do .
+ Hoàn cảnh sống biến hóa : xa rời đời sống giản dị và đơn giản của quá khứ, con người được sống sung túc trong “ ánh điện cửa gương ” – đời sống khá đầy đủ, tiện lợi, khép kín trong những căn phòng văn minh, xa rời vạn vật thiên nhiên .
– “ Vầng trăng đi qua ngõ – như người dưng qua đường ” :
+ Vầng trăng giờ đây so với người lính năm xưa giờ chỉ là dĩ vãng, dĩ vãng nhạt nhòa của quãng thời hạn xa xôi nào đó .
+ Biện pháp nhân hóa, so sánh -> “ Vầng trăng tình nghĩa ” trở thành “ người dưng qua đường ”. Vầng trăng vẫn “ đi qua ngõ ”, vẫn tròn đầy, vẫn thủy chung tình nghĩa, nhưng con người đã quên trăng, hờ hững, lạnh nhạt, dửng dưng đến vô tình. Vầng trăng giờ đây bỗng trở thành người lạ lẫm, chẳng còn ai nhớ, chẳng còn ai hay biết .
-> Rõ ràng, khi biến hóa thực trạng, con người hoàn toàn có thể thuận tiện quên đi quá khứ, hoàn toàn có thể biến hóa về tình cảm. Nói chuyện quên nhớ ấy, nhà thơ đã phản ánh một sự thực trong xã hội thời tân tiến .
– Con người gặp lại vầng trăng trong một trường hợp giật mình :
+ Tình huống : mất điện, phòng tối om .
+ “ Vội bật tung ” : hấp tấp vội vàng, khẩntrương -> phát hiện vầng trăng
-> Đây là khổ thơ quan trọng trong cấu tứ toàn bài. Chính cái khoảnh khắc giật mình ấy đã tạo nên bước ngoặt trong mạch cảm hứng của nhà thơ -> Sự Open giật mình của vầng trăng khiến nhà thơ ngỡ ngàng, hoảng sợ, gợi cho nhà thơ bao kỉ niệm nghĩa tình .

3. Cảm xúc và suy ngẫm của tác giả trước vầng trăng.

– Từ “ mặt ” được dùng với nghĩa gốc và nghĩa chuyển – mặt trăng, mặt người – trăng và người cùng đối diện đàm tâm .
– Với tư thế “ ngửa mặt lên nhìn mặt ” người đọc cảm nhận sự lặng im, tôn kính và trong phút chốc xúc cảm dâng trào khi gặp lại vầng trăng : “ có cái gì rưng rưng ”. Rưng rưng của những niềm thương nỗi nhớ, của những quên béng lạnh nhạt với người bạn cố tri ; của một lương tri đang thức tỉnh sau những ngày đắm chìm trong cõi u mê mộng mị ; rưng rưng của nỗi ân hận ăn năn về thái độ của chính mình trong suốt thời hạn qua. Một chút áy náy, một chút ít hụt hẫng, một chút ít xót xa đau lòng, tổng thể đã làm nên cái “ rưng rưng ”, cái thổn thức trong sâu thẳm trái tim người lính .
– Và trong phút giây nhân vật trữ tình nhìn thẳng vào trăng – hình tượng xinh xắn của một thời xa vắng, nhìn thẳng vào tâm hồn của mình, bao kỉ niệm chợt ùa về chiếm trọn tâm tư nguyện vọng. Kí ức về quãng đời ấu thơ trong sáng, về lúc cuộc chiến tranh máu lửa, về cái rất lâu rồi hồn hậu hiện lên rõ dần theo dòng cảm nhận trào dâng, “ như là đồng là bể, như thể sông là rừng ”. Đồng, bể, sông, rừng, những hình ảnh gắn bó nơi khoảng chừng trời kỉ niệm .
-> Cấu trúc song hành của hai câu thơ, nhịp điệu dồn dập cùng giải pháp tu từ so sánh, điệp ngữ và liệt kê như muốn khắc họa rõ hơn kí ức về thời hạn gắn bó chan hòa với vạn vật thiên nhiên, với vầng trăng lớn lao sâu nặng, nghĩa tình, tri kỉ. Chính thứ ánh sáng dung dị đôn hậu đó của trăng đã chiếu tỏ nhiều kỉ niệm thân thương, thức tỉnh bao tâm tình vốn tưởng chừng ngủ quên trong góc tối tâm hồn người lính. Chất thơ mộc mạc chân thành như vầng trăng hiền hòa, ngôn từ hàm súc, giàu tính biểu cảm như “ có cái gì rưng rưng ”, đoạn thơ đã đánh động tình cảm nơi người đọc .
– Hình ảnh “ trăng cứ tròn vành vạnh ” là tượng trưng cho quá khứ nghĩa tình, thủy chung, đầy đặn, bao dung, nhân hậu .
– Hình ảnh “ ánh trăng im phăng phắc ” mang ý nghĩa nghiêm khắc nhắc nhở, là sự trách móc trong lặng im. Chính cái im phăng phắc của vầng trăng đã thức tỉnh con người, làm xáo động tâm hồn người lính năm xưa. Con người “ giật mình ” trước ánh trăng là sự bừng tỉnh của nhân cách, là sự quay trở lại với lương tâm trong sáng, tốt đẹp. Đó là lời ân hận, ăn năn day dứt, làm đẹp con người .

III – Tổng kết:

1. Nội dung:

– Bài thơ là một lời tự nhắc nhở của tác giả về những năm tháng gian lao của cuộc sống người lính gắn bó với vạn vật thiên nhiên, quốc gia bình dị, hiền hậu .
– Gợi nhắc, củng cố ở người đọc thái độ sống “ uống nước nhớ nguồn ”, ơn nghĩa thủy chung cùng quá khứ .

2. Nghệ thuật:

– Thể thơ 5 chữ, phương pháp miêu tả tự sự tích hợp với trữ tình .
– Giọng thơ mang tính tự bạch, chân thành thâm thúy .
– Hình ảnh vầng trăng – “ ánh trăng ” mang nhiều tầng ý nghĩa .

LUYỆN TẬP BÀI THƠ ÁNH TRĂNG                                   

Câu 1: Dựa vào mạch tự sự của bài thơ,hãy cho biết nhà thơ tập trung nói về sự kiện nào.Đâu là chi tiết có tính bước ngoặt  để nhà thơ bộc lộ tâm trạng của mình.

Gợi ý:

– Sự kiện chính : Buyn-đinh mất điện, nhà thơ Open, giật mình gặp ánh trăng. Chi tiết Open gặp trăng là chi tiết cụ thể có ý nghĩa bước ngoặt, mở ra 1 trường tâm trạng của nhà thơ ( nhớ về quá khứ, suy ngẫm về cách sống trong hiện tại, … )
– Những từ “ thình lình ”, “ vội ”, “ bất thần ” …
– Gặp trăng trong tình thé giật mình nhưng đó là sự kiện tạo nếnự chuyển biến can đảm và mạnh mẽ trong cảm nhận và tâm lý của nhà thơ .

 Câu 2: Đoạn kết bài thơ có câu:

“ Trăng cứ tròn vành vạnh ”
a. Chép tiếp những câu thơ tiếp để triển khai xong khổ cuối bài thơ ?
b. Hình ảnh vầng trăng trong bài thơ có ý nghĩa gì ? Từ đó em hiểu gì về chủ đề bài thơ ?

Gợi ý:

a. Chép khổ cuối bài thơ :
b. Hình ảnh vầng trăng trong bài thơ mang nhiều ý nghĩa tượng trưng .
– Vầng trăng là hình ảnh của vạn vật thiên nhiên hồn nhiên, tươi mát, là người bạn suốt thời nhỏ tuổi, hồi cuộc chiến tranh ở rừng .
– Vầng trăng là hình tượng của quá khứ nghĩa tình, hơn thế trăng còn mang vẻ đẹp bình dị, vĩnh hằng của đời sống .
– Ở khổ thơ cuối, trăng tượng trưng cho quá khứ vẹn nguyên, chẳng thể phai mờ, là người bạn, nhân chứng nghĩa tình mà nghiêm khắc nhắc nhở nhà thơ và mỗi tất cả chúng ta. Con người hoàn toàn có thể vô tình, hoàn toàn có thể lãng quyên vạn vật thiên nhiên nhưng vạn vật thiên nhiên ( quá khứ ) thì luôn tròn trịa, bất diệt .

* Chủ đề của bài thơ “Ánh trăng”

– Bài thơ là tiếng lòng, là những suy ngẫm thấm thía, nhắc nhở ta về thái độ, tình cảm về so với những năm tháng gian lao, tình nghĩa, so với vạn vật thiên nhiên, quốc gia .
– Bài thơ có ý nghĩa nhắc nhở mọi người về thái độ sống “ uống nước nhớ nguồn ”, ân tình, thuỷchung .

Câu 3: Tính chất triết lý và chiều sâu suy ngẫm của bài thơ thể hiện rõ nhất ở đoạn thơ nào?Vì sao em khẳng định như vậy?

Gợi ý:

Khổ thơ cuối biểu lộ rõ nhất tính triết lý và chiều sâu suy ngẫm của nhà thơ :
+ “ Trăng cứ tròn vành vạnh ” : Thể hiện sự trong sáng, tròn đầy, thuỷ chung .
+ “ Ánh trăng im phăng phắc ” : Đó là sự tĩnh mịch nghiêm khắc mà nhân hậu, bao dung .
+ “ Đủ cho ta giật mình ” : Giật mình vì trăng đầy đặn nghĩa tình, mà mình lại có lúc quên trăng ; giật mình vì trăng bao dung, nhân hậu, mà mình lại là kẻ vô tình ; giật mình vì đã có lúc mình quên bạn hữu, quên quá khứ .
Qua đây bài thơ nhắc nhở mọi người phải biết hướng về quá khứ, phải thuỷ chung với quá khứ .

 Câu 4: Hình ảnh người lính qua 3 bài thơ : Đồng chí (CH), Bài thơ về tiểu đội xe không kính (PTD) và Ánh trăng của Nguyễn Duy.

Gợi ý:

– Điểm chung : Vẻ đẹp trong tâm hồn tính cách của người lính cách mạng như lòng yêu quê nhà quốc gia, yêu tổ quốc, chuẩn bị sẵn sàng hi sinh vì quốc gia, ý thức gan góc, sáng sủa vượt qua mọi khó khăn vất vả, thử thách, tình chiến sỹ đồng đội keo sơn gắn bó … .
– Điểm riêng : Mỗi người lính trong từng bài thơ có những nét đẹp riêng và đặt trong những thực trạng khác nhau :
+ Đồng chí viết về người lính trong thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp. Đó là những người lính xuất thân từ nông dân ở những làng quê bần hàn, tình nguyện, nhiệt huyết ra đi chiến đấu. Tình chiến sỹ đồng đội của họ dựa trên cơ sở cùng chung cảnh ngộ, cùng san sẻ những gian lao thiếu thốn và cùng chung mục tiêu lí tưởng chiến đấu. Tình chiến sỹ đồng đội là vẻ đẹp điển hình nổi bật của họ .
+ Bài thơ về tiểu đội xe không kính viết về những người chiến sỹ lái xe trên tuyến đường Trường Sơn trong những năm chống Mỹ. Họ là những người lính quả cảm, sáng sủa yêu đời, hiên ngang, mặc kệ khó khăn vất vả nguy khốn có ý chí khát vọng giải phóng Miền Nam cháy bỏng. Đó là hình ảnh tiêu biểu vượt trội cho thế hệ trẻ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ .
+ Ánh trăng là sự trăn trở, suy ngẫm của người lính đã đi qua cuộc cuộc chiến tranh nay sống trong độc lập tự nhắc nhở thấm thía về thái độ, tình cảm so với những năm tháng quá khứ gian lao, tình nghĩa, so với vạn vật thiên nhiên, quốc gia bình dị, hiền hậu. Đó chính là nét đẹp của người lính thời bình .

Để biết thêm thông tin tuyển sinh trường THCS Đào Duy Từ quý vị phụ huynh liên hệ theo số điện thoại:

Điện thoại văn phòng THCS Đào Duy Từ: (024)35545231        ĐTDĐ: 0936 113 833

tin tức tuyển sinh xem tại : Tuyển sinh
Link đăng kí tuyển sinh Online : ĐĂNG KÍ TUYỂN SINH
Tổng hợp

Source: https://wincat88.com
Category: BLOG

Đánh giá post
spot_img

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ

- Đăng ký app xem 18+ -spot_img

ĐƯỢC XEM NHIỀU