spot_img
12 C
New York
Thứ Bảy, Tháng Mười 1, 2022

BỐN CỔNG HOÀNG THÀNH HUẾ

Bốn cổng Hoàng thành Huế trình làng về kiến trúc của những cổng của TT triều đại nhà Nguyễn, TT hành chính của quốc gia, nơi thao tác của những nhà vua và hoạt động và sinh hoạt đời sống thường ngày của hoàng gia. Nơi đã gắn liền với sự thịnh suy của triều đại ở đầu cuối của Nước Ta và là điểm đến không hề thiếu khi tới với cố đô Huế .
Với hình dạng gần như là hình vuông vắn cùng độ dài 600 m mỗi mặt, hoàng thành được mở 4 cánh cổng với những công dụng khác nhau .

Hoành Thành – Trung tâm hành chính dưới triều đại nhà Nguyễn

Hoàng thành Huế là vòng thành thứ hai bên trong Kinh thành Huế. Đây được xem là TT hành chính có công dụng bảo vệ những cung điện quan trọng nhất của triều đình, những miếu thờ tổ tiên nhà Nguyễn và bảo vệ Tử Cấm thành – nơi dành riêng cho vua và hoàng gia. Người ta thường gọi chung Hoàng thành và Tử Cấm thành là Đại Nội .

Bạn đang đọc: BỐN CỔNG HOÀNG THÀNH HUẾ

Hoàng thành được khởi đầu thiết kế xây dựng năm 1804, đến năm 1833 đời vua Minh Mạng mới hoàn hảo hàng loạt mạng lưới hệ thống cung điện với khoảng chừng 147 khu công trình. Hoành thành có 4 cổng ra vào dành cho 4 những tầng lớp khác nhau gồm Ngọ Môn, Hiển Nhơn, Chương Đức và Hòa Bình .

BỐN CỔNG HOÀNG THÀNH HUẾ

Ngọ Môn

Cánh cổng tiên phong khi nhắc đến chắc như đinh phải là Ngọ Môn, cánh cổng lớn nhất của hoàng thành. Trước kia tại vị trí này là Nam Khuyết Đà được thiết kế xây dựng đầu thời Gia Long. Trên đài này có điện Càn Nguyên, hai bên có hai cửa là Tả Đoan Môn và Hữu Đoan Môn .

Cổng Ngọ Môn

Cổng Ngọ Môn
Đến năm Minh Mạng 14 ( 1833 ), khi triều Nguyễn tổ chức quy hoạch lại hàng loạt mặt phẳng kiến trúc Hoàng thành, Nam Khuyết Đài bị giải thể trọn vẹn để lấy chỗ thiết kế xây dựng Ngọ Môn .

Phần lầu phía trên cổng Ngọ Môn

Phần lầu phía trên cổng Ngọ Môn
Sở dĩ cổng có tên Ngọ Môn là bởi cổng nằm về hướng Ngọ trên trục Tí-Ngọ ( Bắc-Nam ) của Hoàng Thành. Cổng gồm có có phần đài và phần lầu phía trên .
Phần đài được xây bằng gạch đá hình chữ U phối hợp với những thanh dầm chịu lực bằng đồng thau. Đài cao gần 5 m, diện tích quy hoạnh chiếm đất hơn 1560 m² ( kể cả phần trong lòng chữ U ). Thân đài trổ năm lối đi. Có tổng số là năm cửa với ba cửa thẳng và hai cửa đối nhau ở hai bên .
Cánh cửa ở giữa xây cao nhất là Ngự Đạo dành cho vua, bên trái ( từ trong nhìn ra ) là Tả Giáp môn dành cho quan văn, bên phải ( từ trong nhìn ra ) là Hữu Giáp môn dành cho quan võ theo quy tắc “ Tả văn hữu võ ”. Hai cổng hai bên là Tả Dịch môn và Hữu Dịch môn dành cho voi ngựa và lính .

Phần lầu phía trên cổng Ngọ Môn

Lầu Ngũ phụng nằm ở phía trên được làm trọn vẹn bằng gỗ lim
Trên cổng là lầu Ngũ phụng với hai tầng, cấu trúc bộ khung trọn vẹn bằng gỗ lim với chẵn 100 cây cột. Mái tầng dưới thông suốt nhau, chạy vòng quanh để che cho phần hồi lang. Mái tầng trên chia thành 9 bộ, với rất nhiều hình chim phụng trang trí ở phần bờ nóc, bờ quyết, khiến tòa lầu trông rất nhẹ nhàng, thanh thoát .

Kiến trúc kiến cố của cổng Ngọ Môn

Kiến trúc kiến cố của cổng Ngọ Môn
Bộ mái chính giữa của lầu Ngũ Phụng lợp ngói lưu ly màu vàng dành cho nhà vua còn tám bộ còn lại lợp ngói lưu ly màu xanh dành cho những quan .

Bộ mái lợp ngói lưu ly vàng

Bộ mái lợp ngói lưu ly vàng
Đặc biệt, Ngọ Môn và Lầu Ngũ Phụng không phải được dùng liên tục mà chỉ được sử dụng trong những buổi lễ quan trọng như duyệt binh, Ban Sóc ( công bố lịch ), Truyền Lô ( đọc tên những tiến sỹ tân khoa ), tiếp sứ thần, tế Nam Giao … Hoặc liên tục nhất chính là những buổi “ Đại thiết triều ” vào ngày rằm và mồng một hàng tháng. Chính tại nơi đây ngày 30 tháng 8 năm 1945, vua Bảo Đại thoái vị, kết thúc 143 năm thịnh suy của triều Nguyễn, cũng là lúc chính sách Quân chủ của Nước Ta chấm hết .

Phần mái của lầu Ngũ phụng

Phần mái của lầu Ngũ phụng

Phần mái của lầu Ngũ phụng
Khâm định Đại Nam hội điển sự lệ có diễn đạt về một buổi thiết đại triều như sau : Vào khoảng chừng 5 giờ sáng, trên lầu Ngũ Phụng vang lên hồi trống thứ hai. Các quan văn võ ăn mặc phẩm phục đại triều từ cổng Ngọ Môn đi vào và đứng trong sân chầu theo thứ tự phẩm trật, văn bên trái võ bên phải, để chờ đến giờ vua lâm triều .

Phần mái của lầu Ngũ phụng

Điện Thái Hòa nhìn từ lầu Ngũ Phụng .

Cổng Hiển Nhơn

Nếu như cổng Ngọ Môn hạn chế số lần sử dụng thì Cổng Hiển Nhơn sẽ được sử dụng tiếp tục cho những lần thiết thường triều ở điện Cần Chánh và khi những quan có việc cần tấu .
Cổng Hiển Nhơn nằm bên trái Hoàng Thành ( hướng từ trong nhìn ra ). Cổng được kiến thiết xây dựng vào năm 1805 dưới thời vua Gia Long, dành cho quan lại, nam nhân ra vào Hoàng Thành. Đến thời Minh Mạng năm 1833, cổng được gia công phần trang trí đắp ghép mảnh sành và đến thời Khải Định lại được trùng tu thêm một lần nữa. Trong chiến sự 1968, cửa đã bị bom đạn hủy hoại trọn vẹn và sau 1975 cửa được trùng tu như ngày này .

Cổng Hiển Nhơn

Cổng Hiển Nhơn
Cổng gồm có 2 tầng, mái của tầng dưới được tiếp nối nhau khác với ở vọng lâu phía trên được cắt thành nhiều tầng. Trên phần mái chính được trang trí với hình tượng “ Lưỡng long triều nhật ” quen thuộc. Trên ô cửa vọng lâu là bức hoành đề 6 chữ : “ Khải Định bát niên cải kiến ” có nghĩa là được tái tạo thiết kế xây dựng lại năm Khải Định thứ 8 .

Ba chữ "Hiển Nhơn môn" được để ở ô hộc trên cửa chính giữa cổng Hiển Nhơn

Ba chữ “ Hiển Nhơn môn ” được để ở ô hộc trên cửa chính giữa cổng Hiển Nhơn
Cổng được trang trí tỉ mỉ với những hình ảnh được đắp bằng mảnh sứ mảnh sành rất đậm chất mĩ thuật. Trên ô cửa chính là chữ Hiển Nhơn môn được đắp nổi trong ô hình chữ nhật với nền đỏ. Theo thời hạn, cổng đã hứng chịu nhiều mưa gió nên màu sơn đã bị phai bớt phần nào cùng với đó là nét rêu phong dần Open .

Biểu tượng “Lưỡng long triều nhật” trên phần mái chính

Biểu tượng “ Lưỡng long triều nhật ” trên phần mái chính

Nét rêu phong in hằn theo thời gian trên cổng Hiển Nhơn

Nét rêu phong in hằn theo thời hạn trên cổng Hiển Nhơn

Cổng Chương Đức

Nếu như Cổng Hiển Nhơn là cổng dành cho nam nhân đi vào cung thì Cổng Chương Đức là lối dành cho nữ nhân. Cổng Chương Đức nằm về phía bên phải Hoàng thành ( hướng từ trong ra ) .

Cổng Chương Đức

Cổng Chương Đức

Cổng Chương Đức được thiết kế xây dựng vào năm 1804 cùng với việc kiến thiết xây dựng Hoàng thành, tuy nhiên lúc đó cổng mới có phương pháp đơn thuần và chưa có vọng lâu .

Cổng Chương Đức sau nhiều đợt cải tạo có hình dáng như hiện nay.

Cổng Chương Đức sau nhiều đợt tái tạo có hình dáng như lúc bấy giờ .
Đến năm 1811, cửa Chương Đức được tái tạo và xây thêm phần vọng lâu bên trên, cùng đợt với cổng Hiển Nhơn. Đến năm 1921 thì được tái tạo với hình dáng lúc bấy giờ .
Các đường viền trên công được trang trí với Hồi văn hoa lá uốn lượn mang đậm tính thẩm mĩ. Đặc biệt là hình tượng “ Long thọ ” ( rồng ngậm chữ thọ ) Open trên chính giữa cửa .

Biểu tượng “Long thọ” là điểm nhấn đặc biệt của Cổng Chương Đức

Biểu tượng “ Long thọ ” là điểm nhấn đặc biệt quan trọng của Cổng Chương Đức

viền trên cổng được trang trí mang đậm tính thẩm mĩ

viền trên cổng được trang trí mang đậm tính thẩm mĩ

Hồi văn dây lá hóa rồng.

Hồi văn dây lá hóa thành rồng .
Đằng sau cổng Chương Đức là những điều luật khắc nghiệt dưới triều đại nhà Nguyễn đối với những nữ nhân làm vợ của vua. Người xưa từng có câu nói rằng : “ Mỗi khi cánh cửa Chương Đức đóng lại thì cuộc sống của một nữ nhân sẽ chôn vùi trong cung cấm ”. Bởi lẽ một khi đã bước qua cánh cổng Chương Đức và làm vợ của vua, thì bất kể người đàn ông nào cũng không được nhìn thấy mặt, kể cả cha mẹ ruột của mình muốn ngồi trò chuyện cùng nhau cũng phải qua một lớp mành tre được chắn giữa hai người, còn người cha chỉ được đứng ngoài sân nói vọng vào. Vậy nên người Huế có câu nói rằng “ Đưa con vô Nội ” ám chỉ như việc đã mất đi đứa con của mình rồi .

“Mỗi khi cánh cửa Chương Đức đóng lại thì cuộc đời của một nữ nhân sẽ chôn vùi trong cung cấm”

“ Mỗi khi cánh cửa Chương Đức đóng lại thì cuộc sống của một nữ nhân sẽ chôn vùi trong cung cấm ”

Cổng Chương Đức nằm về phía bên phải Hoàng Thành

Cổng Chương Đức nằm về phía bên phải Hoàng Thành
Cổng có hình dáng tựa như như cửa Hiển Nhơn duy chỉ có một điểm độc lạ rõ ràng nhất mà ai cũng hoàn toàn có thể thấy đó chính là cổng Chương Đức không có cầu làm lối đi chính diện như ở cổng Hiển Nhơn mà phải đi bằng cầu dẫn vào từ phía Tây Khuyết đài .

Cầu dẫn  vào cổng Chương Đức  từ phía Tây Khuyết đài

Cầu dẫn vào cổng Chương Đức từ phía Tây Khuyết đài
Có nhiều giả thiết đặt ra cho việc kì quặc này. Có người cho rằng việc này là do nữ nhân không được tôn vinh trong xã hội xưa nên việc đi thẳng vào cổng nhà là không hợp lẽ, vậy nên phải đi vòng lại mới được qua cổng .

Cổng Chương Đức nhìn từ Tây Khuyết đài và thấy rõ không có cầu dẫn vào cổng.

Cổng Chương Đức nhìn từ Tây Khuyết đài và thấy rõ không có cầu dẫn vào cổng .

Cổng Hòa Bình

Cổng Hòa Bình là cánh cổng nhỏ nhất trong 4 cổng Hoàng thành Huế. Dưới thời vua Gia Long, cửa Hoà Bình được gọi là cổng “ Cúng Thần “. Năm 1821, thì đổi là Cổng Địa Bình, đến năm 1833 thì đổi tên là cổng Hoà Bình .

Cổng Hòa Bình

Cổng Hòa Bình
Cổng được dùng cho việc luân chuyển đồ vào cung hoặc việc ra vào của những kẻ hầu người hạ .. Cũng vì mục tiêu đó mà Cổng Hoà Bình không được trang trí cầu kì hay có dáng vóc to lớn như những cổng Hoàng Thành khác. Cổng có hình dáng tam quan nhỏ bé cùng với mái ngói đơn thuần. Cùng với đó là tấm bảng Hòa Bình Môn được treo trên phía trên .

Cổng có lối kiến trúc đơn giản dành cho kẻ hầu người hạ

Cổng có lối kiến trúc đơn thuần dành cho kẻ hầu người hạ

Tấm bảng đề chữ Hòa Bình Môn.

Tấm bảng đề chữ Hòa Bình Môn .

Cạnh bên cổng chính là Bắc Khuyết Đài và ở trên chính là lầu Tứ Phương Vô Sự.

Cạnh bên cổng chính là Bắc Khuyết Đài và ở trên chính là lầu Tứ Phương Vô Sự .
Cạnh bên cổng Hòa Bình còn có Lầu Tứ phương vô sự. Lầu được kiến thiết xây dựng và khánh thành năm 1923 để chuẩn bị sẵn sàng cho lễ mừng thọ “ Tứ tuần đại khánh tiết ” của vua Khải Định vào năm 1924. Sau đó, nơi đây trở thành nơi cho nhà vua và hoàng gia hóng mát, cũng là nơi học tập hàng ngày của những vị hoàng tử và công chúa quá trình cuối triều Nguyễn .

Lầu Tứ Phương Vô Sự.

Lầu Tứ Phương Vô Sự .

Nơi tổ chức lễ mừng thọ "Tứ tuần đại khánh tiết" của vua Khải Định

Nơi tổ chức triển khai lễ mừng thọ “ Tứ tuần đại khánh tiết ” của vua Khải Định
Cách cổng không xa có một ngôi nhà có tên là Bình An Đường là nơi những cung nữ già yếu bị bệnh nghỉ ngơi và cư trú đến cuối đời .

Bình An Đường

Bình An Đường

Những ô cửa cũ kĩ đen sạm như toát lên một vẻ u uất còn phảng phất lại từ những năm tháng xưa cũ. Thật không khỏi chạnh lòng vì sự khắc nghiệt của chốn cung đình nguy nga, mấy ai thấy được sau những lầu son gác tía, lại có một nơi lạnh lẽo như thế này.

4 cánh Hoàng Thành gắn liền với sự thịnh suy của triều đại phong kiến cuối cùng của Việt Nam.

4 cánh Hoàng Thành gắn liền với sự thịnh suy của triều đại phong kiến sau cuối của Nước Ta .
4 cánh cổng như đại diện thay mặt cho 4 đẳng cấp và sang trọng và 4 số phận trong hoàng cung : nhà vua, quan lại, phi tần và nô bộc. Một sự phân định rạch ròi làm tất cả chúng ta thấy rõ hơn về sự khắc nghiệt về từng cá thể trong hoàng cung. Chế độ Quân Chủ kết thúc, dòng chảy lịch sử dân tộc liên tục hoạt động, 4 cánh cổng xưa kia trải qua bao cuộc chiến tranh, đổ nát để rồi giờ đây chúng nghỉ ngơi trong những ngày tháng yên bình .

Source: https://wincat88.com
Category: BLOG

Đánh giá post
spot_img

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ

spot_img

ĐƯỢC XEM NHIỀU