spot_img
12 C
New York
Thứ Bảy, Tháng Mười 1, 2022

Một nền giáo dục mới từ Đông Kinh Nghĩa Thục

Bài ca khuyến học quốc ngữ của Trường Đông Kinh Nghĩa Thục.
Bài ca khuyến học quốc ngữ của Trường Đông Kinh Nghĩa Thục.

Tháng 3-1907, trong phong trào Duy Tân khi ấy, Đông Kinh Nghĩa Thục ra đời.

Đông Kinh Nghĩa Thục ra đời dưới sự sáng lập của một số nhà nho yêu nước, đứng đầu là Lương Văn Can. Tham gia sáng lập trường còn có rất nhiều nhân sĩ nổi tiếng đương thời, như: Nguyễn Quyền, Đào Nguyên Phổ, Dương Bá Trạc, Lê Đại, Hoàng Hữu Cầu, Nguyễn Văn Vĩnh, Phạm Duy Tốn, Nguyễn Bá Học…

* Truyền bá một nền học thuật mới

Tư tưởng giáo dục của Đông Kinh Nghĩa Thục là truyền bá một nền tư tưởng, nền học thuật mới. Trường chống cựu học, tức nền giáo dục từ chương, khoa cử của Nho giáo vì cho rằng “hoàn toàn không còn thích hợp với hoàn cảnh nước nhà”. Phong trào này đã vạch trần tồi tệ, xấu xa của đất nước và khẳng định: “Bao nhiêu cái khổ sở, nhục nhằn ở nước Nam ta cũng vì cái dốt mà ra cả”.

Người dân dốt vì nền cựu học đè nặng tư tưởng lại bị thực dân Pháp tận dụng để trị. Để khắc phục sự dốt nát này, những chí sĩ của trào lưu đề ra giải pháp “ Mở trường khai hóa cho dân, mở chiến dịch chống nền cựu học chỉ rõ đó là “ quân địch của văn minh và văn minh ”. Trong khi Nho học đã ăn sâu, bén rễ vào những những tầng lớp nhân dân ta trong suốt hàng ngàn năm và đã thể hiện những khiếm khuyết không hề khắc phục. Các nhà chỉ huy Đông Kinh Nghĩa Thục cho rằng thái độ tự cao tự đại của đám hủ nho là nguyên do gây nên cái dốt cho dân chúng. Các nhà chí sĩ hô hào chống hủ nho và chính sách khoa cử hư danh “ tầm chương, trích cú ” không thực ra .
Đặc biệt, trong toàn cảnh bị thực dân Pháp đô hộ cần phải học hỏi phương Tây để cứu nước nhà, muốn vậy phải có một chữ viết dễ hiểu, dễ học, dễ phổ cập, đó chính là chữ quốc ngữ. Khi những nhà Nho vẫn cố bám víu vào những “ chi hồ giả dã ” thì những chí sĩ tân tiến đã lôi kéo phải bỏ chữ Hán bởi quá phiền phức và rắc rối, vì “ làm cho kẻ đi học mỏi sống lưng, tốn biết bao cơm gạo mới dùng được chữ. Khi dùng được chữ thì trán đã nhăn, sống lưng đã còng vì nỗi dùi mài một đời học những điều cao xa quá ”. Thật ra điều này không có gì lạ bởi khi ấy những học trò đi học ngoài học chữ Hán thì học văn học cổ, lịch sử vẻ vang Trung Quốc nên cái thực học đem lại phần đông không có. Vì lẽ ấy những chí sĩ của trào lưu không những lôi kéo bỏ chữ Hán mà còn lôi kéo bỏ luôn chính sách khoa cử lúc bấy giờ .

* Đổi mới phương pháp dạy và học

Có thể nói, Đông Kinh Nghĩa Thục là một trào lưu đặc biệt quan trọng tiêu biểu vượt trội trong lịch sử dân tộc nước nhà, sinh ra với mục đích : nâng cao lòng yêu nước, tự hào dân tộc bản địa và chí tiến thủ cho quần chúng, “ khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân số ” ; truyền bá một nền tư tưởng học thuật mới và một nếp sống văn minh văn minh ; cổ xúy và thiết kế xây dựng một nền giáo dục mới, văn minh, đưa lại sự tiến hóa cho dân tộc bản địa. Tiếc thay, “ ngửi ” thấy mầm mống của cách mạng và ý thức yêu nước của trào lưu, thực dân Pháp đã ra lệnh đóng cửa trường cuối năm 1907 .

Nhà trường chủ trương thầy trò phục sức theo tân thời, bỏ búi tó, cắt tóc ngắn. Thầy không giảng lối bình văn như xưa “ thầy đọc, trò chép ” mà nêu yếu tố thời sự để cả lớp cùng luận bàn, phát biểu chính kiến. Nếu như dưới thời khoa cử cũ chỉ con trai mới được đi học thì Trường Đông Kinh Nghĩa Thục chủ trương nam nữ đều bình đẳng trong học tập, cả nam và nữ hoàn toàn có thể cùng ngồi nghe thầy giảng, bình đẳng trong tranh luận. Rất nhiều những phương pháp học tập mới đã được vận dụng, như : giảng sách, diễn thuyết, đọc báo, bình văn, tranh luận nhóm nhỏ và nhóm lớn, tọa đàm …

Giáo dục đề cao tính nhân bản và sáng tạo, thầy trở thành người bạn, là người dẫn dắt học trò chứ không phải là quan tòa để phán xét. Nhà trường đề cao phẩm cách người thầy phải là những tấm gương trong sáng về đạo đức, tôn trọng học trò, truyền giảng những điều hay, lẽ phải, đặc biệt là tinh thần đổi mới, sáng tạo và yêu nước, thương nòi.

Thông qua những môn học lịch sử dân tộc và địa lý, tôn vinh ý thức yêu nước, lòng tự hào dân tộc bản địa qua đó kín kẽ lôi kéo người Việt ủng hộ, tham gia những hoạt động giải trí yêu nước, chống thực dân Pháp xâm lược giành độc lập cho quốc gia. Các bài giảng, giáo trình giảng dạy của nhà trường xoay quanh những chủ đề về nguồn cội tự hào của dân tộc bản địa, tự hào về lịch sử dân tộc giữ nước, dựng nước của cha ông, tố cáo tội ác của thực dân, phong kiến, lên án đầu óc hủ bại của quan trường, lôi kéo mọi người biến hóa tân tiến từ cách vệ sinh, nhà hàng siêu thị, phục sức, thi tuyển và luôn đặt quyền lợi và nghĩa vụ vương quốc lên trên hết .
Chủ trương giáo dục những nội dung thiết yếu, hữu dụng, tôn vinh giáo dục và tách biệt giáo dục với thi tuyển và khuyến khích “ phải ra sức học cái hữu dụng, chớ để cái học khoa cử phá hỏng chí hướng của mình. Những người giàu sang nên cho con trẻ ra quốc tế vào học những trường thực nghiệp để khuếch trương nghề nghiệp của mình, như vậy vinh quang hơn cái học khoa cử vạn lần ”. Đông Kinh Nghĩa Thục cho rằng học không chỉ nhằm mục đích đỗ đạt, làm quan mà mục đích chính là để làm người hữu dụng. Đông Kinh Nghĩa Thục còn phân định rõ khoa học phổ thông và khoa học trình độ – chuyên ngành và cho rằng khoa học phổ thông là khoa học chung mà toàn bộ mọi người đều cần đến ; khoa học trình độ chỉ dành cho những chuyên viên, muốn đi sâu nghiên cứu và điều tra trình độ phải học đại trà phổ thông trước .

Ngọc Anh

Source: https://wincat88.com
Category: BLOG

Đánh giá post
spot_img

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ

spot_img

ĐƯỢC XEM NHIỀU