spot_img
18 C
New York
Thứ Hai, Tháng Chín 26, 2022
spot_img
spot_img

Đô Thị Hóa Là Gì? Đặc Điểm Của Đô Thị Hóa

Bối cảnh đô thị hoá đất nước đang tác động mạnh mẽ đến đời sống con người. Vậy đặc điểm của quá trình đô thị hóa là gì và tính quy luật của quá trình đô thị hóa như thế nào? Bài viết sau Tri thức cộng đồng sẽ cùng bạn tìm hiểu rõ các khái niệm, đặc điểm và ảnh hưởng của đô thị hoá tại Việt Nam.

1. 

Đô thị hóa là gì?

Khái niệm  đô thị hóaKhái niệm đô thị hóa

Khái niệm đô thị hoá có nhiều cách tiếp cận khác nhau, trong đó hầu hết là :

  • Trên quan điểm một vùng:

    Đô thị hoá là một quá trình hình thành, phát triển các hình thức và điều kiện sống theo kiểu đô thị.

  • Trên quan điểm kinh tế: Đô thị hoá hoá là một quy trình biến hóa về sự phân bổ những yếu tố lực lượng sản xuất trong nền kinh tế tài chính quốc dân, sắp xếp dân cư những vùng không phải đô thị thành đô thị, đồng thời tăng trưởng những đô thị hiện có theo chiều sâu .

Tóm lại, đô thị hóa là: 

  • Quá trình đổi khác và phân bổ những lực lượng sản xuất trong nền kinh tế tài chính quốc dân ;
  • Bố trí dân cư ;
  • Hình thành, tăng trưởng những hình thức và điều kiện kèm theo sống theo kiểu đô thị ;
  • Phát triển đô thị hiện có theo chiều sâu trên cơ sở hiện đại hóa cơ sở vật chất kỹ thuật và tăng quy mô dân số .

Ví dụ: Trong quá trình đô thị hoá ở Việt Nam, không gian đô thị được mở rộng. Dân cư ở các đô thị không ngừng tăng nhanh. Hạ tầng kỹ thuật được chú trọng đầu tư với việc ứng dụng công nghệ kỹ thuật cao. Hạ tầng xã hội được đa dạng hoá, chất lượng cuộc sống được nâng cao.

2. Tỷ lệ đô thị hóa

Tỷ lệ đô thị hoá là gì? 
Tỷ lệ đô thị hoá là gì ?

Tỷ lệ đô thị hoá là công cụ đo lường phần trăm mức độ đô thị hoá tại một đơn vị diện tích, cụ thể là so sánh diện tích khu vực đô thị hoá với diện tích của 1 đơn vị lãnh thổ nhất định. 

– Ví dụ: Theo số liệu của Tổng Cục Thống kê, tỷ lệ đô thị hoá ở Việt Nam năm 2009 là 19,6% tương đương với 629 đô thị. Năm 2016 là 36,6% tương đương 802 đô thị.

3. Tốc độ đô thị hóa

Tốc độ đô thị hoá chỉ ra sự thay đổi mức độ thay đổi đô thị hoá trong một khoảng thời gian nhất định. 

Ví dụ: Trong giai đoạn 2009 – 2016, tốc độ đô thị hoá ở Việt Nam là 15%, từ 19,6% vào năm 2009 lên 36,6% năm 2016.

4. Đặc điểm của đô thị hoá

Đặc điểm của đô thị hoá
Đặc điểm của đô thị hoá bộc lộ qua 3 yếu tố : số dân ngày càng tăng, lan rộng ra chủ quyền lãnh thổ, lối sống đô thị thông dụng .

4.1. Số dân gia tăng

Thực tế cho thấy, đô thị hoá làm cho tỷ suất dân số ngày càng tăng, đặc biệt quan trọng là ở những khu vực tỉnh thành phố lớn. Tỷ lệ này có sự biến hóa theo những mốc thời hạn nhất định .

Cụ thể: Tại thời điểm thế kỉ thứ XIX, số dân thành thị ước tính đạt 30 triệu dân, chiếm 3% tỷ lệ dân số trên phạm vi lãnh thổ toàn cầu. 

Đô thị hóa thôi thúc công cuộc di dân về những thành phố lớn để sinh sống và tăng trưởng kinh tế tài chính .

Cụ thể: năm đầu của thế kỷ XX, mức độ gia tăng dân số đạt hơn 600 triệu dân tại những thành phố có 10 vạn dân. Con số gia tăng này tương đương với khoảng 5,5% đến 16% dân cư thế giới tại thời điểm đó. 

4.2.  Mở rộng lãnh thổ

Giới thiệu: Đô thị hóa thúc đẩy khu vực lãnh thổ đô thị ngày càng được mở rộng sang các vùng và tỉnh thành lân cận. Điều kiện cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật được cải thiện với sự liên kết giữa các khu vực. Nhờ vậy, khoảng cách đời sống giữa dân cư các vùng tiếp giáp được kéo gần và hình thành sự mở rộng lãnh thổ của đô thị hoá

Mục đích: Sự liên kết này nhằm đáp ứng tối đa nhu cầu sinh hoạt và phát triển tài chính, kinh tế của người dân. Cư dân giữa các vùng có thể sử dụng dịch vụ của các vùng lân cận với sự chênh lệch về mức sống không quá khác biệt. 

Ví dụ thực tế: 

  • Châu Âu: tỷ lệ những thành phố lớn trên toàn quốc tế chiếm khoảng chừng 2 % lục địa của châu Âu, tương tự với 3.000.000 km2 .
  • Nước Anh: Còn 5 % là số lượng tỷ suất của diện tích quy hoạnh những thành phố lớn tại Anh so với hàng loạt chủ quyền lãnh thổ vào đầu thế kỉ XXI. Con số này đến nay đã tăng lên 6 % và Dự kiến sẽ tăng thêm 14 % vào thời gian cuối thế kỷ .

4.3.  Lối sống đô thị phổ biến

Giới thiệu: Lối sống đô thị được biểu hiện rõ rệt qua các hoạt động sinh hoạt văn hoá, kinh tế, xã hội với chất lượng ngày càng được cải thiện. Hệ thống các căn nhà cao tầng, các trung tâm thương mại, hàng loạt các khu vui chơi giải trí,… được đầu tư và phát triển. 

Ví dụ: Lối sống đô thị phổ biến thể hiện qua các yếu tố: 

  • Nhu cầu tận hưởng những dịch vụ đi dạo vui chơi tăng cao
  • Hệ thống y tế, giáo dục, trường học, … được góp vốn đầu tư kỹ lưỡng
  • Hệ thống thông tin nhạy bén với liên kết không dây và thời kỳ công nghệ tiên tiến số
  • Ứng dụng những thành tựu khoa học, kỹ thuật để cải tổ chất lượng đời sống, tối ưu sản xuất và lưu thông

5. Tổng hợp 3 hình thức đô thị hoá

– Đô thị hoá nông thôn : là khuynh hướng bền vững và kiên cố có tính quy luật. Là quy trình tăng trưởng nông thôn và phổ cập lối sống thành phố cho nông thôn ( cách sống, hình thức nhà cửa, phong thái hoạt động và sinh hoạt … ), đây là sự tăng trưởng đô thị theo xu thế bền vững và kiên cố .
– Đô thị hoá ngoại vi : là quy trình tăng trưởng mạnh vùng ngoại vi của thành phố do tác dụng tăng trưởng công nghiệp, hạ tầng … tạo ra những cụm đô thị, liên đô thị … góp thêm phần đẩy nhanh đô thị hoá nông thôn .
– Đô thị hoá tự phát : là sự tăng trưởng thành phố do tăng quá mức dân cư đô thị và do dân cư từ những vùng khác đến, đặc biệt quan trọng là nông thôn … dẫn đến thực trạng thất nghiệp, giảm chất lượng đời sống …

6. Tổng hợp 5 nhân tố ảnh hưởng đến quá trình đô thị hóa

5 nhân tố ảnh hưởng đến quá trình đô thị hoá
5 tác nhân tác động ảnh hưởng đến quy trình đô thị hoá
Quá trình đô thị hoá không đổi khác ngẫu nhiên, mà nhờ vào vào 5 tác nhân ảnh hưởng tác động dưới đây :

6.1. Điều kiện tự nhiên

Giới thiệu: Trước khi nền kinh tế được chú trọng và phát triển mạnh mẽ thì điều kiện tự nhiên đóng vai trò quyết định đến quá trình đô thị hoá. Các nhân tố tự nhiên sẽ thu hút dân cư mạnh hơn, do đó sẽ được đô thị hóa sớm hơn, quy mô lớn hơn. 

Ví dụ: Trong đó có thể kể đến một số yếu tố như: 

  • Khí hậu, thời tiết thuận tiện
  • Nguồn tài nguyên tài nguyên
  • Hệ thống giao thông vận tải và thời cơ khai thác, thiết kế xây dựng những tuyến đường
  • Đất đai, sông ngòi thuận tiện
  • Hệ thống sinh thái xanh phong phú, có tiềm năng khai thác về vui chơi, văn hoá

6.2. Điều kiện xã hội

Giới thiệu: Điều kiện xã hội biểu hiện thông qua sự chuyển biến của nền kinh tế và mức độ đáp ứng nhu cầu đời sống của con người. Trong đó, lực lượng sản xuất được nâng cao giúp đẩy nhanh quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá.

Những nhân tố điều kiện xã hội ảnh hưởng tới đô thị hoá:

  • Mức độ nhận thức của dân cư, trình độ lao động của người lao động
  • Cơ hội việc làm và tiềm năng tăng trưởng kinh tế tài chính
  • Hiệu quả lưu thông hàng hoá trong nước và quốc tế
  • Mức sống của người dân
  • Chính sách tăng trưởng công nghiệp

6.3. Văn hóa dân tộc

Giới thiệu: Mỗi dân tộc có một nền văn hoá riêng. Nền văn hóa này ảnh hưởng đến mọi khía cạnh trong đời sống xã hội, bao gồm: kinh tế, chính trị, xã hội,… .Đồng thời quyết định đến hình thái đô thị của một khu vực lãnh thổ. 

Cách thức ảnh hưởng của văn hoá dân tộc đến đô thị hoá:

  • Định hướng tăng trưởng đô thị với hình ảnh văn hoá giàu truyền thống
  • Thu hút du lịch, tăng nhanh những dịch vụ đi dạo vui chơi với sức hút riêng
  • Gìn giữ các giá trị văn hoá để hình thành bề dày văn hoá dân tộc

  • Văn hoá dân tộc bản địa độc lạ giữa những vùng tạo nên quần thể đô thị phong phú với nhiều sắc tố văn hoá độc lạ

6.4. Trình độ phát triển kinh tế

Giới thiệu: Trình độ phát triển kinh tế càng cao, tốc độ đô thị hoá càng tăng nhanh. Trình độ phát triển kinh tế cũng ảnh hưởng mạnh mẽ đến chất lượng đời sống của người dân. Không thể phủ nhận, yếu tố vật chất và tinh thần có sự tương tác qua lại mật thiết. Khi chất lượng cuộc sống được nâng cao, sự cởi mở về tinh thần cũng từ đó được bộc lộ. 

Các nhân tố ảnh hưởng đến trình độ phát triển kinh tế:

  • Chính sách, xu thế tăng trưởng của cỗ máy chỉ huy, những cơ quan TW của nhà nước
  • Năng lực lôi cuốn vốn góp vốn đầu tư trong và ngoài nước
  • Khả năng vận dụng, thích nghi với công nghệ tiên tiến và kỹ thuật mới
  • Chất lượng đời sống vật chất và ý thức của người dân
  • Hiệu quả nâng cao chất lượng nguồn lao động

7. Ảnh hưởng tích cực và tiêu cực của đô thị hóa

Ảnh hưởng của quá trình đô thị hoá
Ảnh hưởng của quy trình đô thị hoá
Mức độ ngày càng tăng chóng mặt của những khu vực đô thị hoá ảnh hưởng tác động can đảm và mạnh mẽ đến tâm ý và lối sống của dân cư, đến xã hội mà thiên nhiên và môi trường đời sống xung quanh .

7.1. Ảnh hưởng tích cực

Không thể phủ nhận, đô thị hóa đã góp thêm phần tích cực vào việc nâng cao đời sống của con người :

  • Thúc đẩy nền kinh tế tài chính tăng trưởng
  • Thay đổi phân bổ dân cư, dàn đều tỷ lệ dân số ở những vùng
  • Tạo ra nhiều thời cơ việc làm và nguồn thu nhập mới
  • Tạo ra thị trường tiêu thụ và sản xuất hàng hoá phong phú
  • Thu hút nguồn lao động chất lượng
  • Hoàn thiện hạ tầng văn minh
  • Thu hút góp vốn đầu tư trong nước và quốc tế

7.2. Ảnh hưởng tiêu cực

Tuy nhiên, mặt trái của đô thị hoá đã đặt ra nhiều bài toán về giải pháp thích ứng và giảm thiểu những ảnh hưởng tác động xấu đi mà khuynh hướng toàn thế giới này đem lại. Một số hệ luỵ xảy đến do đô thị hoá gồm có :

  • Thiếu lao động làm nông, sản xuất tại địa phương
  • Áp lực thất nghiệp, quá tải dân số tại những thành phố lớn
  • Ô nhiễm thiên nhiên và môi trường sống
  • An ninh xã hội không ổn định
  • Tệ nạn xã hội ngày càng tăng
  • Đời sống con người thiếu không thay đổi : bần hàn, lỗi thời, …

8. Danh sách 2 tiêu chí đánh giá trình độ đô thị hoá

8.1. Tiêu chí đánh giá trình độ đô thị hoá theo chiều sâu

Các chỉ tiêu định lượng:

  • Diện tích cây xanh trên đầu người, diện tích quy hoạnh nhà tại trên đầu người, diện tích quy hoạnh những khu công trình công cộng trên đầu người, diện tích quy hoạnh nhà tại trên đầu người …
  • GDP ( GO ) trung bình đầu người
  • Trình độ dân trí
  • Số giường bệnh trên 1000 dân .
  • Các khu công trình văn hoá trên 1000 dân .
  • Tổng số máy điện thoại thông minh trên 100 dân .

 Các chỉ tiêu định tính:

  • Chất lượng hạ tầng kỹ thuật
  • Chất lượng hạ tầng xã hội
  • Trình độ văn minh đô thị
  • Kiến trúc đô thị
  • Môi trường sinh thái

8.2. Tiêu chí đánh giá theo chiều rộng

Các chỉ tiêu định lượng:

  • Quy mô diện tích quy hoạnh đô thị
  • Tỷ lệ diện tích quy hoạnh đất đô thị trên đất nông thôn
  • Quy mô dân số đô thị, tỷ suất dân số đô thị
  • Quy mô cơ cấu tổ chức GDP ( GO ) .
  • GDP ( GO ) trung bình đầu người
  • Diện tích đường giao thông vận tải trên đầu người
  • Trình độ dân trí
  • Số giường bệnh trên 1000 dân
  • Tổng số máy điện thoại cảm ứng trên 100 dân
  • Tuổi thọ trung bình

Các chỉ tiêu định tính:

Chia sẻ bài viết “ Khái niệm, đặc thù của đô thị hóa và những tác nhân ảnh hưởng tác động đến đô thị hóa ” này để nhiều người biết đến bạn nhé ! Chúc bạn học tập và thao tác đạt hiệu quả tốt !

Nguồn tham khảo: Tri thức Cộng Đồng Uy tín

Source: https://wincat88.com
Category: BLOG

Đánh giá post
spot_img

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ

- Đăng ký app xem 18+ -spot_img

ĐƯỢC XEM NHIỀU