spot_img
12 C
New York
Thứ Bảy, Tháng Mười 1, 2022

Cải cách tiền giấy thời nhà Hồ – tầm nhìn thế kỷ?


Khi nhắc tới nhân vật lịch sử dân tộc Hồ Quý Ly, tất cả chúng ta dễ tưởng tượng tới hình tượng vị vua của cải cách, người đã phát hành nhiều đổi khác sâu rộng hòng cố gắng nỗ lực cứu quốc gia trước họa xâm lăng phương Bắc. Ông và người con trai Hồ Nguyên Trừng có rất nhiều thành tựu lớn về kỹ thuật như đắp thành nhà Hồ ở Thanh Hóa, đúc súng thần cơ, cải cách y tế, giáo dục …. Nhưng có một thành tựu mà ngày này nhiều người ca tụng và lấy đó làm tự hào, coi ông là “ nhà cách mạng lỗi lạc với tầm nhìn viễn siêu đi trước thời đại nhiều thế kỷ ”, đó là khi ông phát hành tiền giấy vào năm 1396 thay thế sửa chữa tiền sắt kẽm kim loại được lưu hành trong nước. Nhưng có thực là hành vi phát hành tiền giấy của Hồ Quý Ly là một bước tiến vĩ đại của một tầm nhìn thế kỷ ?Muốn hiểu rõ và nhìn nhận cải cách của Hồ Quý Ly, tất cả chúng ta phải biết được lịch sử dân tộc hình thành và tăng trưởng của tiền giấy .

Lịch sử của tiền giấy

Vào thời kỳ tiên phong khi con người mở màn biết giao thương mua bán với nhau, thì hình thức trao đổi rất đơn thuần : vật đổi vật. Anh có cá, tôi có heo, tôi thích cá kho, anh thèm thịt nướng, vậy thì ta đổi cho nhauHình thức giao thương đơn giản nhất: vật đổi vật

Nhưng mà, hệ thống này có nhiều vấn đề và chỉ thích hợp cho xã hội đơn giản. Ví dụ, nhà chúng ta có thịt heo, chúng ta mang đổi cho người hàng xóm khác có vải, nhưng khổ nỗi người này không muốn ăn thịt, mà lại muốn ăn cá. Thế là ta phải đi qua nhà người có cá, đổi lấy cá, rồi đem qua đổi lấy vải. Hãy tưởng tượng việc này thiếu hiệu quả và phiền phức như thế nào, đặc biệt là khi sức lao động của bạn tạo ra những thứ…chẳng ai muốn, như việc dạy học chẳng hạn. Nếu bạn là một thầy đồ thời cổ thì chả lẽ bạn dạy bà bán cá chữ Tàu để mua cá?


Vì thế nên con người phải phát minh sáng tạo ra một mạng lưới hệ thống trung gian để trao đổi, và từ đó, tiền sinh ra. Tiền hoàn toàn có thể là bất kỳ thứ gì, miễn sao mọi người đồng ý nó là vật trung gian và tin vào giá trị của nó. Tiền hoàn toàn có thể là lúa gạo, là ngũ cốc, thậm chí còn là cả vỏ sò. Nhưng phổ cập nhất trong lịch sử dân tộc có lẽ rằng chính là sắt kẽm kim loại quý : vàng, bạc, đồng … Vàng khó làm giả, ít hư hao qua thời hạn, hoàn toàn có thể chia nhỏ thuận tiện, và được gật đầu là thứ quý giá ở nhiều nơi. Từ đó, người nuôi heo hoàn toàn có thể bán heo của họ cho người cần thịt, đổi lấy tiền ( vàng, bạc, đồng ) rồi dùng tiền đó để mua thứ người đó cần .

Đọc thêm:

Thế thì từ khi nào người ta lại tin cậy tờ giấy lộn đáng giá chỉ có mấy đồng xu ?Các thương gia nhà Đường là những người đầu tiên sử dụng “tiền giấy”Nhiều nhà sử học cho rằng hình thức tiền giấy tiên phong Open ở Trung Quốc dưới vương triều nhà Đường. Khi đó, những thương gia Trung Quốc cảm thấy việc luân chuyển tiền đồng trên đường kinh doanh vừa phiền phức vừa gặp rủi ro tiềm ẩn bị cướp, nên họ đã phát minh sáng tạo ra một mạng lưới hệ thống ký gửi tiền tệ. Thương nhân A ở Quảng Châu Trung Quốc sẽ gửi tiền đồng cho một người đại diện thay mặt mạng lưới hệ thống ở Quảng Châu Trung Quốc, nhận lại một tờ giấy ký gửi ghi rõ thông tin và số tiền, sau đó ra Bắc Kinh shopping. Khi mua hàng, thương nhân A đó sẽ đưa tờ phiếu đó cho thương nhân B, và thương nhân B hoàn toàn có thể rút lượng tiền đồng đó từ mạng lưới hệ thống tựa như. Dần dần, mạng lưới hệ thống này được nhân rộng ra trong giới thương gia, quý tộc, và quan lại, và lần tiên phong một tờ giấy lộn hoàn toàn có thể có giá trị bằng một lượng lớn tiền vàng, bạc và đồng. Marco Polo, một thương nhân và nhà thám hiểm người Ý, đã rất kinh ngạc khi tận mắt chứng kiến mạng lưới hệ thống này dưới thời nhà Nguyên :

… bất kể ai cũng hoàn toàn có thể đi khắp những xứ chư hầu của Đại Hãn và biết chắc rằng ngân phiếu của mình được gật đầu, và hoàn toàn có thể dùng để giao thương mua bán mua và bán mọi loại sản phẩm & hàng hóa như thể tờ giấy ấy chính là tiền vàng. ( Marco Polo )

Xuôi theo bước chân của Marco Polo trên con đường tơ lụa, mạng lưới hệ thống tương tự như dần Open ở những ngân hàng nhà nước Âu châu. Một thương gia người Anh hoàn toàn có thể bỏ vàng vào Ngân hàng Luân Đôn, lấy một tấm ngân phiếu do ngân hàng nhà nước này phát hành, rồi qua Pháp thanh toán giao dịch. Thay vì trả bằng tiền, anh ta đưa tờ ngân phiếu này cho thương gia Pháp. Và chính thương gia người Pháp này, vì lười phải tới Ngân hàng Luân Đôn để đổi, nên khi sang Đức mua hàng cũng đưa tờ ngân phiếu này cho bên Đức. Dần dần, những ngân hàng nhà nước tư nhân nhận ra chuyện này, và họ tự phát hành “ tiền ” của họ, những tờ giấy lộn được bảo vệ giá trị bằng vàng trong két sắt của những ngân hàng nhà nước. Đây được gọi là chính sách “ bản vị vàng ” – tiền đại diện thay mặt cho một giá trị vàng nhất định, và bạn mang tờ tiền tới ngân hàng nhà nước hoàn toàn có thể đổi ra lượng vàng tương ứng. Sau này, cơ quan chính phủ, trải qua những ngân hàng nhà nước TW, phát hành tiền tệ vương quốc và bảo vệ cho giá trị của tiền trải qua cả vàng lẫn lòng tin vào những chủ trương điều tiết của cơ quan chính phủ .

Đọc thêm:

Tiền của nhiều ngân hàng khác nhau phát hành ở Canada trước khi có Ngân hàng trung ương Canada. Tình hình tương tự cũng diễn ra ở các nước phương Tây khác

Cải cách tiền giấy thời nhà Hồ

Dựa theo Đại Việt Sử ký Toàn thư, thì cải cách phát hành tiền giấy “Thông Bảo Hội Sao” của Hồ Quý Ly diễn ra vào năm 1396 như sau:

… tờ 10 đồng vẽ rồng, tờ 30 đồng vẽ sóng, tờ 1 tiền vẽ mây, tờ 2 tiền vẽ rùa, tờ 3 tiền vẽ lân, tờ 5 tiền vẽ phượng, tờ 1 quan vẽ rồng … .. Cấm tuyệt tiền đồng, không được chứa lén, tiêu vụng, toàn bộ thu hết về kho Ngao Trì ở kinh thành và trị sở những xứ …. Khi tiền giấy đã in xong, hạ lệnh cho dân được đem tiền thực đổi lấy tiền giấy : cứ một quan tiền thực ra đổi lấy tiền giấy một quan hai tiền. ( Đại Việt Sử ký Toàn thư )

Tờ tiền giấy “Thông Bảo Hội Sao”Nhưng, tác dụng mang lại là sự phản đối can đảm và mạnh mẽ của dân cư trong nước, nạn làm tiền giả tràn ngập, dân chúng mất niềm tin vào nhà Hồ .

Bấy giờ, người kinh doanh phần lớn chê tiền giấy. Lại lập điều luật để xử tội không tiêu tiền giấy, bán giá cao, đóng shop, bao che giúp nhau. ( Đại Việt Sử ký Toàn thư )

Một bộ phận học giả sử học và người đọc lịch sử dân tộc, khi nhìn về quyết định hành động phát hành tiền giấy của Hồ Quý Ly, thì cho rằng đây là một hành vi mang tính “ cách mạng ”, mang lại sự thuận tiện cho người dân, không phải mang tiền đồng phiền phức, dồn đồng đúc súng để bảo vệ quốc gia. Còn người dân, do không gật đầu sự đổi khác quá mau lẹ này, và chưa nhận ra thuận tiện do tiền giấy mang lại, nên mới phản đối .Nhưng chỉ cần nhìn lại lịch sử vẻ vang tiền giấy quốc tế, ta nhận ra một điều : hành vi của Hồ Quý Ly mang đặc thù khá cực đoan, cưỡng ép, dùng vật liệu giấy để tạo ra tiền tệ mới trong khi chưa được sự tin tưởng của người dân. Trong khi đó, Âu châu và Trung Quốc lại phải trải qua quy trình mấy trăm năm, thông dụng dần từ những tầng lớp thương gia, quý tộc xuống tới quần chúng, và được bảo vệ niềm tin bằng tiền sắt kẽm kim loại. Không phải chỉ vẽ ra mất tờ giấy in rồng in phượng rồi nói rằng đó là tiền thì đại chúng sẽ gật đầu đó là tiền. Giấy so với sắt kẽm kim loại là một vật liệu rất kém bền, người dân tự nhiên thấy tiền sắt kẽm kim loại của họ bị đổi ra một mớ giấy dễ mục ướt, làm thế nào họ hoàn toàn có thể gật đầu. Có thể nói ở thời nhà Hồ thì chưa chắc sử dụng tiền giấy sẽ thuận tiện hơn sử dụng tiền đồng .

Ngoài ra, vấn đề nghiêm trọng nhất là người dân không hề tin vào GIÁ TRỊ của tờ tiền “Thông Bảo Hội Sao”. Vàng, bạc, đồng là kim loại quý hiếm, hữu hạn, được công nhận rộng rãi, nên dù có đem chôn dưới đất cả chục năm thì vẫn có giá trị, và không phải lúc nào muốn cũng có thể đúc tiền mới. Hay như tiền giấy ngày nay có vàng làm cơ chế đảm bảo, cùng với niềm tin vào chính phủ và các cơ chế kiểm soát việc in tiền, nên người dân có niềm tin vào đồng tiền. Còn tiền “Thông Bảo Hội Sao” của nhà Hồ thì không hề có cơ chế tương tự, không có một ai đảm bảo triều đình sẽ không in tiền hàng loạt, cũng như việc kiểm soát việc làm giả là rất khó khăn ở thế kỷ 14. Chưa kể, Hồ Quý Ly lại ra lệnh 1 quan tiền đồng đổi 1 quan 2 tiền giấy, dù đặt trường hợp triều đình “trung thực” không in dư tiền, thì tương đương với việc bơm một lượng 20% tiền dư vào nền kinh tế, dễ dàng gây nên tình trạng lạm phát và rối loạn trong giao thương.

Tại sao Hồ Quý Ly lại cho phát hành tiền giấy?

Các nhà sử học tân tiến có 1 số ít phán đoán về hành vi của Hồ Quý Ly. Ông phải chỉ huy nước Việt trong một quy trình tiến độ khó khăn vất vả sau khi nhà Trần đã suy sụp, quốc gia rối loạn, giặc giã triền miên, những thế lực trung thành với chủ với tiền triều liên tục chống đối, trong khi nhà Minh đang dòm ngó từ phương Bắc. Giả thiết thông dụng chính là ông cần phải gom đồng đúc súng thần công để ship hàng cho việc làm phòng thủ quốc gia, nên cần phải tận dụng mọi nguồn đồng trong nước. Nhưng giả thiết này cũng bị 1 số ít học giả phản bác vì có nhiều dẫn chứng cho thấy Hồ Quý Ly sau khi phát hành tiền giấy có phát hành hạn chế tiền đồng “ Thánh Nguyên Thông Bảo ” .Đồng tiền “Thánh Nguyên Thông Bảo”

Giả thiết thứ hai chính là Hồ Quý Ly muốn phát hành tiền giấy để có nguồn lực tài chính ngay lập tức để tập trung quyền lực và tăng cường khả năng quốc phòng cho đất nước. Việc đúc thêm tiền kim loại là rất khó khăn, chưa kể là trước đó một lượng lớn tiền đồng đã bị nhà Trần vơ vét, giấu trong núi nhưng bị thất lạc do lở núi và loạn giặc Chiêm Thành. Phát hành tiền giấy có thể ngay lập tức tạo ra một lượng tiền khổng lồ, dù hậu quả là lạm phát nghiêm trọng và rối loạn giao thương.

Kết luận

Hồ Quý Ly là một ông vua yêu nước, có nhiều cải cách và hoài bão, dù lịch sử vẻ vang đã không chọn ông. Tuy nhiên, tất cả chúng ta cần phải có một cái nhìn nhiều phía về cải cách tiền giấy của ông, chứ không phải tự huyễn hoặc cho rằng đó là một bước tiến trước quốc tế nhiều thế kỷ. Đúng sai của cải cách Hồ Quý Ly, chỉ khi khám phá thấu đáo, ta mới hoàn toàn có thể tự rút ra được một nhìn nhận khách quan .

Bài tham khảo:

Đọc thêm :

Source: https://wincat88.com
Category: BLOG

Đánh giá post
spot_img

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ

spot_img

ĐƯỢC XEM NHIỀU